Pet najvećih srpskih zabluda

378

Zablude koje vladaju, a tiču se srpske književnosti i njenih pisaca najčešće potiče još iz školskih klupa. Naši profesori, takođe, pogrešno su učeni, pa se to prenokelo i na đake, pa su pojedine informacije prenošene od generacije do generacije.

Pred vama je pet najvećih zabluda o srpskoj književnosti i njenim piscima.

1. Ivo Andrić nije dobio Nobelovu nagradu za roman “Na Drini ćuprija”

Kada je Nobelov komitet 1961. godine Andriću dodjelio Nobelovu nagradu za književnost, to nije bila nagrada za jedno književno djelo već “za epsku snagu kojom je oblikovao teme i prikazao sudbine ljudi tokom istorije svoje zemlje”, odnosno Andrić je nagradu dobio za čitav književni opus i doprinos književnosti. U obrazloženju Nobelovog komiteta pominju se i druga njegova djela, poslije romana “Na Drini ćuprija”, a to su “Travnička hronika”, “Gospođica” i “Prokleta avlija”. Besjedom “O priči i pričanju” se 10. decembra 1961. godine zahvalio na priznanju. Malo je poznato i da je Andrić novčanu nagradu od milion dolara, dobijenu osvajanjem Nobelove nagrade, u cijelosti poklonio za razvoj bibliotekarstva u Bosni i Hercegovini.

2. Brankov most u Beogradu ne nosi naziv po Branku Ćopiću.

Kada je 1935. godine Branko Ćopić prvi put došao u Beograd, pošto nikog nije poznavao u glavnom gradu, prenoćio je na jednoj kamenoj klupi ispod savskog mosta. Baš onog mosta, sa kog je jednog kobnog ponedjeljka, 26. maja 1984. godine, skočio na beton novobeogradskog keja.

Brankov most mnogi najviše pamte upravo po Branku Ćopiću, misleći da je njegova sudbina krivac za ime mosta. Međutim, ovaj savski most nosi ime po drugom Branku – Radičeviću. Ulica Branka Radičevića vodi pravo ka savskom mostu, te je nekadašnji Most bratstva i jedinstva nazvan kasnije Brankov most, po našem pesniku Radičeviću. Postoji i legenda u kraju Branka Ćopića da je i on sam dobio ime po pjesniku Branku Radičeviću.

3. Branko Radičević nije bio bolestan kada je pisao “dođe doba da idem u groba”

Pjesma “Kad mlidija’ umreti” u kojoj se Branko oprašta od svojih pesama, stvaralaštva, dana, zore, sveta, života; napisana je još 1845, dve godine pre nego što je Branko objavio svoje prve pesme u zbirci “Pesme I”. Međutim, kao i nedovršena poema “Tuga i opomena” objavljena je tek posthumno 1862. godine, tj. Branko ih nikada nije objavio lično. Dvadestjednogodišnji Radičević ovakve sluteće stihove pisao je obuzet osećajem smrti jer mu je majka umrla od tuberkuloze, nakon nje sestra, a onda i brat. Porodična tragedija uslovila je pjesnikova osjećanja smrti, a ne bolest. Međutim, pesnik kao da je predosetio i svoju sudbinu. Umro je u 29. godini života od tuberkuloze.

4. Jovan Jovanović Zmaj nije dobio nadimak po aždaji, ali ili zmaju, već je to bila igra riječima

Naš veliki romantičarski pesnik i omiljeni pjesnik za djecu, bio je čuven po svojim satiričnim pesmama i listovima koje je uređivao. Godine 1864. pokrenuo je satirični list “Zmaj”, kome je dao ime na osnovu male igre riječima. Pošto je “3. maj” po julijanskom kalendaru bio dan održavanja Majske skupštine 1848. godine, na kojoj je Srbija postavila Ugarskoj svoje zahtjeve o autonomiji, spojenim čitanjem dana i meseca dobija se poznati nadimak pjesnika. Pored ovog, Zmaj je imao još 398 pseudonima, od kojih su mnogi bili likovi iz njegovih djela, ali i imena časopisa koje je objavljivao.

5. Branko Miljković nije izvršio samoubistvo, već je ubijen

U jesen 1960. godine Branko Miljković, rezigniran neprijateljskom atmosferom, odlučio je da zauvjek napusti Beograd i preseli se u Zagreb da bi radio na zagrebačkom radiju kao urednik. Raskrstio je sa političkim ulizicama i partijom, odrekao se svih do tada napisanih pesama, odao se pijanstvu i čestim kafanskim svađama. U posljednjoj noći njegovog života napustio je prijatelje za kafanskim stolom, rekavši da mora da se sastane s nekim. Sutradan u zoru pronađen je kako visi na kaišu, sa šeširom na glavi, kraj “drvceta”, klečeći na jednom koljenu. Drvo je bilo više nego tanko da bi izdržalo Brankov stas. Ljudi koji su stanovali blizu Branka svjedočili su da su te noći između 11. i 12. februara čuli veliku galamu, vrisku, zapomaganje, ali da nisu smjeli da izađu iz kuće, jer je u tom kraju bilo opasno hodati noću. Pronađene su i modrice na njegovom tjelu. Istraga je bila aljkava.

Zbog Brankove pesme “Epitaf” i čuvenog stiha “Ubi me prejaka reč”, zbog “Pesme za moj 27. rođendan”, koju je napisao nekoliko mjeseci pre smrti i stihova: “Više mi nisu potrebne reči, treba mi vreme; Vreme je da sunce kaže koliko je sati; Vreme je da cvet progovori, a usta zaneme; Ko loše živi zar može jasno zapevati”, vjeruje se da je u pitanju bilo samoubistvo. Šta se zapravo zbilo tog 12. februara 1961. godine nikada nećemo saznati. Da li su ga ubili hrvatski nacionalisti, kako se sumnja, ili politički protivnici. Ipak, ostao je jedino da svjedoči grob na beogradskom Novom groblju, između humki Vojislava Ilića i Sime Matavulja, na kom stoji epitaf “Ubi me prejaka reč”.

Besplatnu aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.

NEMA KOMENTARA

POSTAVI ODGOVOR